Pełne imie: Johan Cruijff

Hendrik Johannes Cruijff wymowa * (ur. 25 kwietnia 1947 w Amsterdamie) – holenderski piłkarz, a następnie trener. Jeden z najwybitniejszych zawodników w historii futbolu, trzykrotny zdobywca Złotej Piłki, jako szkoleniowiec twórca drużyny FC Barcelona nazywanej 'Dream Teamem'. Poza Holandią jego nazwisko zapisywane jest często jako Cruyff.

Początki


Hendrik Johannes Cruijff urodził się 25 kwietnia 1947 o godzinie 13. na przedmieściach Amsterdamu, w dzielnicy Weidestraat, pół kilometra od stadionu De Meer, na którym grał stołeczny Ajax. Dorastał w zwykłej mieszczańskiej rodzinie, ojciec Hermanus Cornelius Cruijff był właścicielem sklepu spożywczego, zaś matka – Petronelia Bernarda Draaijer pomagała w prowadzeniu rodzinnego interesu. Od najmłodszych lat Jopie, jak zwykła wołać na niego matka, spędzał całe dnie na grze w uliczną piłkę nożną i robił to na tyle intensywnie, że w przeciągu dwóch tygodni zużywał dwie pary butów. W wieku 10 lat został wyłowiony przez skautów Ajaxu spośród dużej grupy młodych piłkarzy. Gdy Johan miał 12 lat, 8 lipca 1959 jego ojciec zmarł na atak serca. Chłopiec mocno przeżył śmierć ojca i twierdził, że wciąż czuje jego obecność. Rodzina była zmuszona sprzedać sklep i poszukać nowych źródeł dochodu - matka Johana podjęła pracę w charakterze sprzątaczki w Ajaksie. Dwa lata później człowiek odpowiadający za utrzymanie w murawy amsterdamskiego stadionu przyjął Jopiego do pomocy. Zadaniem chłopca było sypanie piasku na boisku po ulewnym deszczu oraz zatykanie chorągiewek w skrajnych jego rogach. W wolnych chwilach cały czas grał w piłkę, głównie ze starszymi od siebie zawodnikami. W wieku 14-15 lat za partnerów miał 18 letnich bądź nawet starszych piłkarzy, co powodowało, że jego jedyną bronią była coraz lepsza technika. Gra w Ajaksie


W 1962 roku czytelnicy klubowego pisma Ajaxu dowiedzieli się, że w klubie rośnie talent, który warto obserwować podczas meczów. 24 października 1964 roku trener Vic Buckingham pozwolił siedemnastolatkowi zagrać w towarzyskim spotkaniu z Helmondia '55. Jednak prawdziwy debiut nastąpił 14 listopada tego roku podczas występu przeciwko drużynie FC Groningen. Ajax rozegrał fatalny mecz, przegrywając 1:3, ale Cruijff strzelił swoją pierwszą bramkę na trzy minuty przed końcem spotkania. Sezon 1964/65 Ajax skończył na najniższym miejscu w historii, tj. trzynastym. O młodym zawodniku zaczęło być głośno w kolejnym sezonie. Miejsce w podstawowym składzie wywalczył po strzeleniu dwóch bramek w meczu przeciwko Door Wilskracht Sterk rozegranym 24 listopada 1965. W siedmiu meczach tamtej zimy strzelił 8 bramek, a w marcu 1966 strzelił 3 gole w wygranym 6-2 spotkaniu z Telstar. Trzy dni później, w pucharowym pojedynku z BV Veendam napastnik czterokrotnie trafił do siatki rywali, co w całym sezonie udało mu się 23 razy (w 25 meczach). Ajax zdobył mistrzostwo, a Cruijff został zauważony przez selekcjonera reprezentacji Holandii, George Kesslera. Zawodnik wyróżniał się dryblingiem, szybkością oraz nieszablonową wizją gry. Wymarzony debiut w meczu międzypaństwowym miał miejsce 7 września w Rotterdamie w meczu z Węgrami, a Cruijff w końcówce spotkania strzelił wyrównującą bramkę. 6 listopada, w swoim drugim meczu, przeciwko Czechosłowacji, rozegranym na Stadionie Olimpijskim w Amsterdamie, Cruijff jako pierwszy w historii reprezentant Holandii musiał zejść z boiska po otrzymaniu czerwonej kartki. Poirytowany skutecznymi interwencjami Hrovatha i Popluhara, Cruijff rzucił się na tego drugiego z pięściami, za co został ukarany przez sędziego Glöcknera z NRD. Następny raz zagrał w reprezentacji dopiero blisko rok później, strzelając jedynego gola w meczu z NRD. Wcześniej, 7 grudnia 1966 w ćwierćfinale Pucharu Europy Ajax wygrał u siebie z Liverpoolem aż 5:1. Choć drużyna z Amsterdamu poległa w następnej rundzie, to europejscy kibice zauważyli, że Ajax może stać się nową siłą na kontynencie. W sezonie 1966/67 Ajax ponownie okazał się najlepszy w kraju, do mistrzostwa dołączając puchar, a młody napastnik został królem strzelców strzelając 33 gole. Kolejny rok to wygrana stołecznego zespołu w lidze i wyróżnienie Cruijffa jako najlepszego holenderskiego piłkarza. 28 maja 1969 Ajax zagrał w finale Pucharu Europy, w którym przegrał włoskim AC Milan 1-4.

W wieku 20 lat popisał się niebywałym wyczynem – strzelił 6 goli w jednym meczu. Pechowy bramkarz, Gerrit Vooys wspominając ten mecz z listopada 1967 powiedział "Gdyby to był ktoś inny byłoby to straszne, ale jeśli chodzi o Cruijffa poczytuje to sobie za szczególny, choć negatywny zaszczyt".

Dziennikarz sportowy David Miller określił zawodnika mianem „Pitagorasa w futbolowych butach”, chwaląc tym samym jego precyzję podań, strzałów i matematyczny wręcz przegląd pola gry. Wadą piłkarza był natomiast jego wybuchowy temperament i liczne polemiki z sędziami.

Pierwszy raz z numerem '14' zagrał 30 listopada 1970. Po kontuzji pachwiny przez którą stracił początek sezonu, Cruijff powrócił na mecz z PSV Eindhoven. Jego dotychczasowy numer - dziewiątkę przejął wtedy Gerrie Mühren, a po dobrym występie Cruijffa gazety pisały, że jedyną rzeczą której mu brakowało była poprzednia koszulka. Jednak Cruijff został przy nowym numerze i dla wielu kibiców stał się jego synonimem. W Ajaxie i reprezentacji Holandii grał z nim do końca kariery. Podczas mundialu w Niemczech tylko 'El Salvador' mógł wybrać numer, a w wyniku decyzji selekcjonera Michelsa, reszta zawodników otrzymała trykoty zgodnie z kolejnością alfabetyczną.

Z Cruijffem w składzie Ajax osiągnął niebywałą serie sukcesów. Zdobył z nim praktycznie wszystko co było możliwe do zdobycia. Trzy razy pod rząd Ajax zdobywał Puchar Europy (1971-1973), jeden Pucharu Interkontynentalny (1972), a jego widowiskowy styl stał się wizytówką futbolu totalnego. Koncepcja 'trenera stulecia' Rinusa Michelsa oparta była na wymienności pozycji, gdzie każdy mógł być w odpowiednim momencie zarówno napastnikiem jak i obrońcą, na zawsze zmieniła piłkę nożną. Najwybitniejszym zawodnikiem futbolu totalnego był właśnie Cruijff, który odgrywał kluczową rolę zarówno w klubie jak i w reprezentacji.

W 1971 roku Ajax dotarł do finału Pucharu Europy i 2 czerwca zwyciężył w finale na Wembley z greckim Panathinaikosem Ateny 2:0, Cruyff zdobył swoją pierwszą 'Złotą Piłką'.

W kolejnym sezonie Holender z 25 trafieniami zdobył tytuł króla strzelców Eredivisie. Do drużyny dołączyli nowi zawodnicy – Ruud Krol i późniejsza gwiazda Dumy Katalonii – Johan Neeskens. Ajax wygrał na wszystkich frontach - zdobył mistrzostwo i puchar kraju, Puchar Europy oraz Pucharu Interkontynentalny (4-1 w dwumeczu z Independiente Buenos Aires) oraz Superpuchar Europy UEFA (6-3 z Glasgow Rangers).

FC Barcelona

Przenosiny na Camp Nou


13 sierpnia 1973 roku zawodnik podpisał kontrakt z FC Barceloną. Transfer był skomplikowany, a Barça po raz pierwszy wykazała zainteresowanie zawodnikiem w 1970 roku. Ajax zażądał za piłkarza 24 mln peset, co było ceną bardzo wysoką, ale możliwą do zaakceptowania przez Katalończyków. Na przeszkodzie stanął obowiązujący w Hiszpanii od 1969 roku zakaz zatrudniania zagranicznych piłkarzy. Ówczesny prezydent Dumy Katalonii, Agusti Montal Costa próbował ze względu na transfer Holendra zmienić decyzję władz hiszpańskiej piłki, jednak nic nie wskórał. W głosowaniu, które odbyło się 9 marca 1970 roku przedstawiciele klubów zadecydowali, że zakaz sprowadzania zawodników zza granicy będzie utrzymany. Zniesiono go dopiero trzy lata później i Blaugrana od razu wznowiła swoje starania o pozyskanie Cruyffa. Tym razem na przeszkodzie próbował stanąć prezydent Ajaxu, Van Praag, który nie chciał stracić swojej największej gwiazdy. Cruyff był jednak uparty i odmówił dalszej gry w barwach dotychczasowej drużyny zapowiadając, że jeśli nie dostanie zgody na transfer, to zakończy karierę. Negocjacje przeciągały się, a włodarze katalońskiego klubu zaczęli się zastanawiać nad transferem niemieckiego napastnika - Gerda Mullera. Ostatecznie prezydent Van Prag, który zgodził się przybyć do La Coruny, gdzie przy okazji pobytu Ajaxu na turnieju Trofeo Teresa Herrera spotkał się z działaczami z Katalonii. Za swojego asa zażądał 3 mln dolarów (po milionie za każdy rok kontraktu), co było kwotą zaporową. Po długich negocjacjach w których uczestniczył również nowy trener Barçy, Rinus Michels, podpisano wyczekiwaną przez wielu cules umowę.

Kwota transferu wyniosła 65 mln 283 tys peset, czyli 1.3 mln dolarów co było ówczesnym rekordem świata. Menadżerem piłkarza był teść zawodnika, amsterdamski jubiler Cor Coster. Indywidualny kontrakt to 1 mln dolarów (500 tys. w ciągu piętnastu dni od podpisania umowy, a kolejne 500 tys. w miesięcznych ratach przez okres obowiązywania kontraktu).

W swoim pierwszym sezonie Holender zmienił oblicze drużyny. Z powodu kłopotów transferowych, zadebiutował dopiero w ósmej kolejce ligowej, kiedy Katalończycy okupowali dolną strefę tabeli z jedynie 4 punktami na koncie. Debiut przypadł 28 października, kiedy Barça wygrała 4-0 z Granadą, a 'Boski Johan' strzelił 2 bramki. O tym jak wielki wpływ miał na boiskowe wydarzenia najlepiej świadczy fakt, że od tej chwili zespół nie zanotował ani jednej porażki, zwieńczając fenomenalną (po dziś dzień nie pobitą) passę 26 meczów bez porażki. FC Barcelona zdobyła pierwsze od 14 lat mistrzostwo Hiszpanii. Zawodnik szybko zdobył serca cules mówiąc, że nie mógłby zagrać w Realu Madryt, klubie związanym z Franco.

Do historii przeszedł strzelony w powietrzu w ekwilibrystyczny sposób gol w meczu z Atlético Madryt, który nazywano Le but d'Imposible de Cruyff (Niemożliwy gol Cruyffa) i Phantom Gol. [1]

Najważniejszym punktem sezonu był mecz ze stołecznym Realem na Estadio Santiago Bernabéu 17 lutego 1974 roku. 0-5 to najwyższa porażka 'królewskich' z odwiecznym rywalem z Katalonii, a ojcem tego sukcesu był Cruyff.

MŚ 1974


Punktem przełomowym w karierze 'El Salvador' (hiszp. 'Zbawca'), były Mistrzostwa Świata 1974 w Niemczech. Ekipa Oranjes zakwalifikowała się do imprezy tej rangi po raz pierwszy od 1938 roku. Świetny występ Holendrów zapowiadała ich wygrana w towarzyskim meczu z Argentyną aż 4-1, co zapowiadało ich świetny występ.

W 6 spotkaniach w drodze do finału (z Urugwajem, Szwecją, Bułgarią, Argentyną, NRD i Brazylią) Holendrzy strzelili 14 bramek, tracąc przy tym jedną. Piłkarski świat był zachwycony futbolem totalnym Michelsa i dyrygentem zespołu - 'Boskim Johanem'. Finał imprezy wygrali jednak gospodarze, czyli Niemcy, a Holendrzy, choć powszechnie uznani zostali za najlepszą drużynę turnieju, musieli zadowolić się drugim miejscem.

Jak się potem okazało, był to ostatni mundial 'El Flaco' (hiszp. Chudy). Przed następnymi mistrzostwami w 1978 roku, po rozegraniu 48 spotkań reprezentacyjnych i zdobyciu w nich 33 goli, Cruijff skupił się na występach w klubie. Zawodnik odmówił wyjazdy na MŚ w Argentynie z powodu rządzącej tam junty wojskowej.

'Dziewiątka' Barcelony (z tym numerem grał w Hiszpanii Holender) znowu zdobyła Złotą Piłkę. 7 lutego urodziło się trzecie dziecko Johana, któremu ojciec nadał katalońskie imię Jordi. Nadanie katalońskiego imienia było w Hiszpanii gen.Franco nielegalne, ale formalności dokonano w Holandii. Manifestacja piłkarza po raz kolejny przyniosła mu uznanie cules. Jordi Cruyff poszedł w ślady ojca i choć nie odnosił wielkich sukcesów, to zagrał kilkadziesiąt meczów w pierwszej drużynie FC Barcelony, a potem grał m.in. w Manchesterze United. Na piłkarskiej koszulce syna, zamiast nazwiska umieszczone było jego imię.